موضوع برای پایان نامه و مقاله

در صورتی که به دنبال یافتن موضوع خوب و کاربردی برای پایان نامه و مقاله خود هستید باید به نکات زیر توجه کنید.

مرحله اول: ملاحظات و نکات اولیه
مطالعه اجمالی در برخی زمینه های مورد علاقه و مهم
جستجو در برخی پایگاهها و نیز اینترنت تحت عبارت “research topics” و یا “research priorities” و یا ” issues for research ” در حوزه های دلخواه برای آگاهی از موضوع های بالقوه مناسب
مطالعه و وارسی “پیشنهادهایی برای پژوهشهای بیشتر” در فصل آخر پایان نامه ها برای آگاهی از موضوع های بالقوه مناسب
صرف وقت بیشتر و مطالعه عمیق تر و تحلیلی تر در باره موضوع های مطرح
مشورت با استادان و سایر دانشجویان آگاه و منتقد در مورد موضوع های قابل قبول و مطرح

 مرحله دوم: بررسی و تحلیل مقوله ها و نکات مورد توجه در انتخاب موضوع
علاقه مند بودن به موضوع
در نظر گرفتن توانایی ها و امکانات فردی مثلاً قدرت تجزیه و تحلیل، توانایی تحلیل آماری، توانایی برقراری ارتباط با جامعه ی مورد تحقیق، و…
نو بودن موضوع (تکراری و یا تقلیدی صرف نباشد)
ارزشمند بودن موضوع
– مطرح بودن در سطح ملی یا منطقه ای یا جهانی
– منطقی بودن و نه فریبنده بودن (در این مورد باید فرهنگ جامعه اعم از دانشجو و استاد به گونه ای اصلاح شود که دریابد ظاهر و کلمات زیبا و فریبا بدون توجه به واقعی، کارآ و منطقی بودن آن نه تنها پژوهش مفید و گره گشایی نمی آفریند بلکه مشکل ساز هم هست)
کاربردی بودن (در مورد پژوهشهای غیربنیادی): امکان استفاده از نتایج در کوتاه مدت یا میان مدت (بتواند به یک نیاز مهم پاسخ دهد)
مطرح بودن به منزله مسئله (امکان تعریف یک مسئله جدید مبتنی بر پیشینه پژوهش یا تجربیات حرفه ای و شخصی)
امکان تعریف سؤال یا فرضیه بر اساس مسائل عملی یا نظری
– سؤالهای مشخص، عینی و هدفمندی را بتوان طرح کرد
– برای پاسخ به سؤالها، راه حل علمی و روش مناسب وجود داشته باشد
امکان عملی اجرای پژوهش
– انجام مراحل تحقیق با دشواری غیرعادی همراه نباشد
– مراحل کار به لحاظ طول زمان مورد نظر (حداکثر یک سال) قابل انجام باشد
– مطالعات نظری و دستیابی به منابع امکان پذیر باشد
– نمونه معرف (نماینده) جامعه پژوهش قابل دسترس بوده و افراد مایل به همکاری باشد
– شیوه گردآوری اطلاعات (توزیع پرسشنامه و یا مصاحبه و یا راه های دیگر) در مدت زمان مشخص قابل انجام باشد
– اطلاعات مورد نیاز قابل دسترس و گردآوری باشد
– امکان انجام پژوهش، به لحاظ روش تحقیق (وجود یک یا چند روش برای آزمون کردن) وجود داشته باشد
امکان ادامه پژوهش های بیشتر در همان زمینه
– پیشنهادهای جدیدی را بتوان از دل پژوهش برای پژوهش های آتی مطرح کرد
امکان استخراج و چاپ چند مقاله در آن زمینه (تولید دانش جدید)

 چگونه برای پایان نامه و مقاله موضوع خوب  پیدا کنیم؟

مرحله سوم: تصمیم گیری کلی
تدوین یک فهرست از موضوع های مناسب بر اساس توجه به معیارهای مرحله دوم
بررسی مجدد تک تک موضوع ها با نگاه منطقی و واقع بینانه
حذف برخی از موضوع ها که امکان انجام تحقیق و رسیدن به نتیجه مطلوب در آنها دشوار است
انتخاب حداکثر دو یا سه موضوع مناسب برای تحقیق
بررسی هر یک از موضوع ها به لحاظ وجود منابع اطلاعاتی و وجود استاد راهنما (موضوع در حوزه توجه به تخصص و علاقه حداقل یکی از استادان باشد)
مشورت با یک یا دو استاد در باره موضوع های پیشنهادی و مسائل مرتبط با آنها
گرفتن تائید اولیه از یک یا دو استاد در مورد مناسب بودن یکی از موضوع ها

مرحله چهارم: محدودکردن دامنه موضوع
مطالعه متون علمی برای پی بردن به فضاهای خالی برای تحقیق در آن موضوع
بیان موضوع محدود شده در قالب عبارت (عنوان پایان نامه)
مشورت مجدد با استادان مربوطه در مورد موضوع محدود شده
تائید موضوع نهایی پس از انجام اصلاحات لازم در عنوان
مطالعه مجدد متون علمی برای یافتن و تدوین مسئله پژوهش
نوشتن سؤالها و یا فرضیه های مناسب برای تحقیق (در واقع سؤال (اصلی و فرعی) و فرضیه هر دو برای یک تحقیق ضروری هستند)
مشورت با استادان مربوطه و تائید مسئله ها و یا فرضیه ها

مرحله پنجم: انجام سایر گامهای پژوهش
مشخص کردن روش تحقیق
مشخص کردن جامعه پژوهش
مشخص کردن شیوه نمونه گیری
مشخص کردن ابزار گردآوری اطلاعات
در صورتی که از پرسشنامه استفاده می شود تعیین چگونگی پیدا کردن روایی و اعتبار آن
مشخص کردن روش آماری و آزمون های مورد استفاده
اجرای مراحل عملی کار
تدوین گزارش تحقیق
تدوین نتایج همراه با تجزیه و تحلیل نهایی آن ها
تدوین محدودیت ها و مشکلات تحقیق
ارائه پیشنهادها برای پژوهش های آتی

Scopus چیست

SCOPUS بزرگترین پایگاه اطلاعاتی «چکیده» و «استنادی» جهان است؛ یعنی علاوه بر چکیده مقالات، دارای فهرست منابع هر مقاله نیز بوده و بدین ترتیب امکان محاسبه تعداد استنادات به هر مقاله را فراهم می‌کند. از این رو می‌توان دریافت هر مقاله در این مجموعه، تاکنون چند بار توسط سایر مقالات مورد استناد قرار گرفته است که این خود شاخصی برای تعیین کیفیت مقاله می‏شود. همچنین مؤثرترین کشورها، نشریات، مؤسسات علمی، آثار و دانشمندان از این طریق مشخص می‏شوند. اسکوپوس اواخر سال ۲۰۰۴ از سوی الزویر (ناشر هلندی) راه اندازی شد. این پایگاه با همکاری ۲۱ مؤسسه از سراسر جهان ارائه شده و به سرعت رقیب جدی موسسه اطلاعات علمی شد که قریب ۵۰ سال پیشرو نمایه­های استنادی در جهان بود. این پایگاه روزانه آپدیت می‏شود.
دامنه مطالب تحت پوشش این مجموعه شامل مورد زیر می گردد:
Broadest coverage available of Scientific
Technical
Medical and Social Sciences literature including Arts & Humanities

مروری بر شیوه جمع آوری و نگارش مقالات و یافته های پژوهشی
پیشگفتار

نوشتن مقاله های علمی (scientific papers) برای اکثر محققین کار سختی است. با این حال فلسفه وجودی کارهای پژوهشی در صورتیکه نتایج بدست آمده منتشر نشوند، از بین می رود. اکثر محققین در کشورهای توسعه یافته می توانند نتایج مطالعاتشان را به زبان مادری خود مثل انگلیسی، فرانسه و یا آلمانی منتشر کنند. اما محققین کشورهای در حال توسعه چنین امتیازی را ندارند. برای بسیاری از آنها این زبان ها، زبان مادری شان نیست و نوشتن مقاله های علمی برایشان بسیار سخت خواهد بود.

خصوصیات و ویژگی های ژورنال های معتبر و نامعتبر

۱- ژورنال های معتبر (وایت لیست):
ژورنال هایی هستند که مورد تایید وزارت علوم می باشند و با داشتن مقاله ای در این ژورنال ها کل امتیازات مربوط به آن را می توانید دریافت نمایید.

۲- ژورنال های نامعتبر (بلک لیست):
ژورنال هایی هستند که به دلایل مختلف وزارت علوم و دانشگاه آزاد این ژورنال ها را فاقد اعتبار علمی لازم می دانند.

وزارت علوم و دانشگاه آزاد، هرساله لیست این ژورنال ها را اعلام می نمایند اگر دانشجویی مقاله خود را قبل از تاریخ ورود یک ژورنال به لیست ژورناهای نامعتبر در آن ژورنال به چاپ رسیده باشد مورد قبول وزارت علوم می باشد ولی در صورتی که پذیرش مقاله مربوط به پس از تاریخ ورود یک ژورنال درون بلک لیست باشد دیگر مورد قبول دانشگاه ها نمی باشد.

۳- ژورنال های جعلی (هایجک):
وزارت علوم و دانشگاه آزاد در زمان های مختلف لیست ژورنال های جعلی یا هایجک را اعلام می نماید. نکته قابل توجه این است که زمان ورود این ژورنال ها به لیست ژورنال های جعلی ملاک نیست و در صورتی که مقاله ای در این گونه ژورنال ها به چاپ رسیده باشد بدون توجه به زمان چاپ مقاله مورد پذیرش و تأیید نخواهد بود.

Impact Factor چیست ؟
عبارت است از میانگین تعداد دفعاتی که مقالات یک مجله طی دو سال گذشته ارجاع یا رفرنس گردیده است. این فاکتور برای مجلات ثبت شده در پایگاه مجلات تامسون رویترز بصورت سالانه محاسبه و در پایان هر سال جهت مجلاتی که در فهرست نویسی ISI نمایه (Index) شده اند اعلام می گردد. این شاخص مهمترین شاخص ارزیابی علمی مجلات می باشد.

شاخص آنی (لحظه ای) | Immediacy Index
مانند Impact Factor محاسبه می گردد با این تفاوت که مربوط به سال جاری می باشد و سال های گذشته در آن تاثیری ندارد.

نیمه عمر ارجاعات (استناد) | Cited Half Life
این شاخص نمایانگر تعداد سال هایی است که از تاریخ محاسبه IF کنونی باید به عقب بازگردیم تا شاهد نیمی از کل ارجاعات به مجله باشیم. بنابراین هرچه نیمه عمر ارجاعات یک مجله بیشتر باشد نمایانگر ثبات علمی و ارزش بیشتر مجله می باشد.

فاکتور تاثیر برای نخستین بار در سال ۱۹۹۵ و توسط بنیانگذار Garfield) ISI) مطرح شد و به سرعت به صورت دستورالعملی جهت گزینش بهترین مجله ها به کار رفت. حقیقت آن است که این فاکتور ابزار کاملی برای اندازه گیری کیفیت مقاله ها نمی باشد بلکه چون روش بهتری وجود ندارد و در حال حاضر نسبت به دیگر معیارها برای ارزیابی علمی از مزایایی برخوردار است لذا عموما مورد استفاده قرار می گیرد. این عامل همه ساله توسط ISI برمبنای ارجاعات به هر یک از مجلات علمی آن محاسبه می شود و نتیجه در گزارشات ارجاع مجله یا Journal Citation Reports یا به اختصار JCR منتشر می شود.

مقاله چیست
مقاله نوشته هایی را شامل می شود که در آن ها نویسنده طی یک فرآیند نظام مند اقدام به بررسی مسأله های علمی، اجتماعی، ادبی، اخلاقی و نظایر این ها می نماید و می خواهد از این طریق پژوهش نظام مند و ذکر فرآیند و نتایج آن، استدلال منطقی و نتیجه گیری، نظریه پردازی و غیره موضوعی را ثابت، رد، نفی یا نقد نماید.

مقالات را از نظر هدف تدوین مقاله به انواع زیر تقسیم می‌کنند:

مقالات آموزشی
مقالات ترویجی
مقالات توصیفی
مقالات تحلیلی و …
و همچنین مقاله ها بر حسب نحوه ارائه و بنابراین محتوا و صورت به دو دسته زیر تقسیم می شوند:

۱- پژوهشی- تخصصی

۲- عمومی- اجتماعی

مقاله چیست؟